BEZDECH SENNY – PRZYCZYNY, OBJAWY, LECZENIE

BEZDECH SENNY – PRZYCZYNY, OBJAWY, LECZENIE

1295
0
PODZIEL SIĘ
bezdech senny

Ktoś bliski ci chrapie? Dla ciebie może być to uciążliwe, ale dla osoby chrapiącej nawet niebezpieczne. Dlaczego? Ponieważ to właśnie chrapanie, czyli de facto zakłócenie oddychania, często jest jednym z objawów obturacyjnego bezdechu sennego.

Bezdech senny, a dokładnie obturacyjny bezdech senny (OBS) to choroba, która od stosunkowo niedawna znajduje się w kręgu zainteresowań medycyny, stąd wiele osób nawet nie wie, że na nią cierpi. Tymczasem skutkiem niezdiagnozowanego, a co za tym idzie nieleczonego bezdechu sennego, może być niewydolność serca czy niedotlenienie mózgu, a nawet śmierć. Dlatego warto wiedzieć czym dokładnie jest bezdech senny, jakie są jego przyczyny i objawy oraz jak sobie z nim poradzić, by spokojnie przesypiać noce i wstawać (wreszcie!) wypoczętym.

Bezdech senny – co to jest OBS?

Obturacyjny bezdech senny (OBS) polega na tym, że sen chorego nie jest głęboki i spokojny, a przerywany powtarzającymi się epizodami całkowitego zatrzymania (bezdech) bądź niewystarczającego przepływu powietrza (hipowentylacja) przez drogi oddechowe. Według definicji American Academy of Sleep Medicine z 1999 roku, taki epizod musi pojawiać się co najmniej 5 razy na godzinę, trwać co minimum 10 sekund (i dłużej), a amplituda oddychania musi być zmniejszona co najmniej o 50%.

Rodzaje bezdechu sennego

Najczęściej zespół bezdechu sennego jest efektem występowania jakiejś naturalnej przeszkody, „stojącej” na drodze powietrzu i wtedy mówimy o bezdechu obwodowym. Taka diagnoza stawiana jest w ponad 9 na 10 przypadków. Pozostałe bezdechy to tzw. bezdechy mieszane, gdzie w grę wchodzi zarówno jakaś przeszkoda oraz czynnik neurologiczny oraz bezdechy ośrodkowe, których źródło tkwi w zaburzeniach stricte neurologicznych.

Przyczyny obturacyjnego bezdechu sennego

Jak już pisaliśmy, bezdech senny najczęściej pojawia się w wyniku występowania jakiejś przeszkody na drodze powietrza – mówimy wtedy o zmianach anatomicznych na poziomie gardła i nosa. Do tego dochodzi nadwaga. Dlaczego? Ponieważ jeśli w obrębie szyi mamy za dużo tkanki tłuszczowej, poprzez swoją objętość i ciężar prowadzi ona do zwężenia dróg oddechowych i szybszego ich zamykanie się podczas snu. O ile jednak na to mamy wpływ, to krótkiej szyi czy cofniętej żuchwy nawet leczenie operacyjne nie wyleczy. Jednak przyczyna bezdechu nie tkwi jedynie w tych czterech kwestiach. Jeśli więc mielibyśmy stworzyć listę przyczyn występowania OBS, byłyby to:

  • anatomiczne zmiany (polipy, skrzywiona przegroda nosowa, przerośnięte małżowiny nosowe, przerośnięte migdałki lub/i języczek podniebienny, wiotkie mięśnie podniebienia, pierwotnie wąskie drogi oddechowe),
  • krótka szyja,
  • długi język,
  • cofnięta żuchwa,
  • nadwaga/otyłość
  • picie alkoholu i palenie papierosów,
  • objadanie się przed snem,
  • niedoczynność tarczycy,
  • akromegalia.
    Na występowanie bezdechu ma także wpływ specyficzna budowa męskiego gardła, stąd to właśnie panowie częściej cierpią na bezdech, a co z a tym idzie chrapią.

chrapanie

Objawy bezdechu sennego

Objawy dzielimy na te dzienne i nocne, ale praktycznie ma bezdechu bez chrapania. Przyczyną chrapania jest bowiem najczęściej właśnie OBS, stąd gdy dowiemy się, jak leczyć bezdech, będziemy wiedzieli jak leczyć chrapanie. Ale nim przejdziemy do akapitu o leczeniu, podręczna lista bezdechowych objawów.

Objawy nocne

Jak nazwa wskazuje „dzieją” się w nocy i zaliczamy do nich:

  • nieregularne, głośne chrapanie, które nie pozwala spać innym,
  • niespokojny sen,
  • nagłe wybudzenia, po których wybudzonemu brak powietrza, ma przyspieszone tętno i oddech,
  • kłopoty z ponownym zaśnięciem,
  • nadmierną potliwość,
  • lęk przed ponownym zaśnięciem po epizodzie bezdechu,
  • bezdech zauważany przez osoby trzecie.

Objawy dzienne

To samopoczucie, jaki towarzyszy osobie z bezdechem sennym po wstaniu z łóżka i w ciągu dnia i są to:

  • ból głowy,
  • ciągłe zmęczenie, bez względu na liczbę przespanych godzin,
  • nawracające fale senności w ciągu dnia,
  • nadmierna drażliwość i nerwowość,
  • kłopoty z pamięcią i koncentracją,
  • suchość w ustach,
  • u mężczyzn również zaburzenia potencji.

Badanie i leczenie obturacyjnego bezdechu sennego

W wielu wypadkach najlepsza formą leczenia bezdechu sennego, a zatem także chrapania, jest zabieg operacyjny. Nim jednak lekarz uzna, że to konieczność, należy przeprowadzić badanie celem ustalenia przyczyny występowania bezdechu. Może się bowiem okazać, że o ile faktycznie problem chrapania rozwiąże ingerencja chirurgiczna, o tyle bezdech pozostanie – np. jeśli jego przyczyna jest neurologiczna (wspomniany bezdech ośrodkowy). Tzw. metodą referencyjną we przypadku diagnostyki OBS jest polisomnografia. W trakcie takiego badania sprawdza się w kontrolowanych warunkach (szpitalnych) jak dana osoba śpi i co się podczas takiego snu dzieje (pomagają w tym m. in. mikrokamery w nosie wprowadzane w znieczuleniu miejscowym i tomografia komputerowa dróg oddechowych). Czasami potrzebne okazuje się także badanie endoskopowe, czyli wprowadzenie kamery do nosa, gardła czy krtani. Nie bez znaczenia jest także wywiad z pacjentem oraz osobą, która z nim śpi, bo często to ona jest najlepszym źródłem informacji.

A jak wygląda samo leczenie? To zależy od przyczyny oraz zaawansowania choroby. Musimy jednocześnie rozczarować tych, którzy liczą na magiczną pigułkę na chrapanie – farmakologia w tym konkretnym przypadku nie pomoże, a wszelki środki dostępne bez recepty jedynie maskują problem, a nie go rozwiązują.

sen

W łagodnych przypadkach bezdechu sennego wystarczająca może okazać się:

  • redukcja masy ciała – zmniejszenie wagi nawet o kilka kilogramów, może mieć już odczuwalny skutek,
  • spanie na odpowiednim materacu i poduszce i dbanie o korzystną pozycję ciała w trakcie snu,
  • założenie aparatu nazębnego lub protezy dentystycznej, która poszerza przestrzeń gardła,
  • unikanie alkoholu i papierosów a także objadania się przed snem,
  • leczenie chorób współistniejących.

Umiarkowana i ciężka postać obturacyjnego bezdechu sennego może wymagać protezy powietrznej.

Spokojnie, to tylko groźnie brzmi! Chodzi o to, że osoba z OBS wykorzystuje specjalny aparat, dzięki któremu oddycha powietrzem o dodatnim ciśnieniu. W efekcie epizody bezdechu, takie jak chrapanie i poranne niewyspanie, zanikają. O ile proteza jest używana, ponieważ po jej odstawieniu objawy powracają! Rodzaj protezy do dobiera lekarz, a do jego dyspozycji są:

  • CPAP – ta proteza ma formę urządzenia, które podczas snu, przez nos lub przez usta i nos, wtłacza do płuc chorego powietrze pod zwiększonym ciśnieniem. W rezultacie ciśnienie wewnątrz gardła pacjenta jest większe niż na zewnątrz ciała, a to sprawia, że gardło się nie zapada, prowadząc do bezdechów i chrapania.
  • Auto CPAP – o ile zwykła proteza CPAP stosuje przez całą noc jedno ustalone przez lekarza ciśnienie, to taka typu Auto rozpoznaje jakie ciśnienie potrzebne jest w danej chwili i zmienia je, dostosowując się do sytuacji i umożliwiając kontrolę leczenia.
  • BiPAP – to urządzenie działa na podobnej zasadzie co CPAP, ale jego używanie jest bardziej komfortowe. Dlaczego? Po ta proteza potrafi odróżnić wydech od wdechu (w przeciwieństwie do CPAP i Auto CPAP) i podczas tego drugiego wieje dużo słabiej, znacznie podnosząc komfort oddychania.